Bir altın ürünün gramı, tek başına içerdiği saf altın miktarını göstermez. Aynı ağırlıktaki 14 ayar ve 22 ayar iki parçada farklı miktarda saf altın bulunur. Ayar ve milyem bilgisi bu farkı ölçer; doğru okunduğunda ürünün teorik metal içeriğini hesaplamayı sağlar. İşçilik, taş, marka primi ve alış-satış farkı ise bu hesabın dışında kalır.

Altında ayar ne demek?

Ayar, altın alaşımını 24 eşit parça üzerinden ifade eder. Matematiksel ölçekte 24 ayar, 24 parçanın tamamının altın olduğu en yüksek saflık seviyesini; 18 ayar, 24 parçanın 18'inin; 14 ayar ise 24 parçanın 14'ünün altın olduğunu anlatır. Formül şöyledir: Teorik saf altın oranı = ayar ÷ 24 × 100.

Saf altın yumuşak olduğu için takı üretiminde dayanıklılık, renk ve işlenebilirlik amacıyla başka metallerle alaşım yapılabilir. Bu nedenle düşük ayar, ürünün sahte olduğu anlamına gelmez; alaşımdaki saf altın payının daha düşük olduğunu gösterir. Ürünün gerçekten beyan edilen ayarda olup olmadığı ise görünüşten değil, uygun analiz ve işaretleme süreçlerinden anlaşılır.

Milyem nedir? 585, 750 ve 916 ne anlama gelir?

Milyem, saflığı 1.000 parça üzerinden gösterir. 750 damgası alaşımın en az 1.000 parçasının 750'sinin, yani %75'inin altın olduğunu belirtir. 585 değeri %58,5; 916 değeri yaklaşık %91,6 saflığa karşılık gelir. Uluslararası ayar sistemlerinde altın için 585, 750, 916, 990 ve 999 gibi milyem değerleri kullanılır.

Ayarı milyeme çevirmek için ayar ÷ 24 × 1.000 formülü kullanılabilir. Ancak ticari ve resmî saflık damgaları her zaman bu bölme işleminin sıradan yuvarlaması değildir. Örneğin 14 ÷ 24 × 1.000 sonucu 583,33 iken yaygın kabul gören 14 ayar standardı 585 milyemdir. Bu nedenle ürün üzerindeki saflık damgası, yalnızca zihinden yapılan ayar dönüşümünden daha belirleyici bir bilgidir.

14, 18, 22 ve 24 ayar arasındaki fark

14 ayar altın

14 ayar altın için yaygın saflık işareti 585'tir. Bu, ürünün net metal ağırlığının %58,5'inin saf altın, kalan bölümünün alaşım metalleri olduğu anlamına gelir. Alaşım oranının yüksek olması ürünü günlük kullanıma uygun hâle getirebilir; ancak aynı gramajdaki daha yüksek ayarlı ürüne göre saf altın miktarı daha azdır.

18 ayar altın

18 ayar altın 750 milyemdir; alaşımın %75'i saf altındır. Ayar ve milyem hesabı burada tam olarak örtüşür: 18 ÷ 24 = 0,75. 14 ayara göre daha fazla saf altın içerir, 22 ve 24 ayara göre ise alaşım payı daha yüksektir.

22 ayar altın

22 ayar için kullanılan yaygın işaret 916'dır; uluslararası bazı standartlarda 916,6 değeri de görülür. Matematiksel oran 22 ÷ 24 = 0,91666… olduğundan saf altın payı yaklaşık %91,6'dır. Geri kalan küçük bölüm, ürüne biçim ve dayanıklılık kazandıran alaşım metallerinden oluşur.

24 ayar altın

24 ayar, ayar ölçeğinde saf altını ifade eder. Fiziki ürünlerde 995, 999 veya 999,9 gibi saflık değerleriyle karşılaşılabilir; bunlar aynı kelimeyle anılsa da teknik olarak farklı milyemlerdir. Örneğin 999,9 saflık, 1.000 parçanın 999,9'unun altın olduğu anlamına gelir. Bu yüzden yalnızca '24 ayar' ifadesine değil, ürünün açıkça belirtilen milyem değerine de bakılmalıdır.

Saf altın miktarı nasıl hesaplanır?

Önce ürünün altın alaşımına ait net ağırlığını belirleyin. Taş, ip, yay veya altın olmayan parçalar toplam tartıya dahilse bunları altın gibi hesaplamayın. Ardından şu formülü uygulayın: Saf altın miktarı = net alaşım ağırlığı × milyem ÷ 1.000.

  • 10 gram 22 ayar (916) altın: 10 × 916 ÷ 1.000 = 9,16 gram saf altın.
  • 15 gram 18 ayar (750) altın: 15 × 750 ÷ 1.000 = 11,25 gram saf altın.
  • 8 gram 14 ayar (585) altın: 8 × 585 ÷ 1.000 = 4,68 gram saf altın.
  • 5 gram 999,9 altın: 5 × 999,9 ÷ 1.000 = 4,9995 gram saf altın.

Ayarı bilinmeyen üründe milyem hesabı

Bir alaşımın içerdiği saf altın miktarı güvenilir analizle biliniyorsa milyem, saf altın ağırlığı ÷ toplam alaşım ağırlığı × 1.000 formülüyle hesaplanabilir. Örneğin 12 gramlık alaşımda 9 gram saf altın bulunuyorsa 9 ÷ 12 × 1.000 = 750 milyem, yani 18 ayar sonucu çıkar. Evde renk, mıknatıs veya basit yoğunluk gözlemiyle saf altın miktarını kesin olarak belirlemek mümkün değildir.

Teorik metal değeri nasıl bulunur?

Saf altın miktarını bulduktan sonra teorik metal değeri, saf altın gram referansıyla çarpılabilir. Tamamen varsayımsal olarak saf gram altının 7.000 TL olduğunu kabul edelim. 10 gram 916 milyem üründeki 9,16 gram saf altının teorik karşılığı 9,16 × 7.000 = 64.120 TL olur. Bu örnekteki 7.000 TL güncel fiyat değildir ve alış ya da satış teklifi oluşturmaz.

Gerçek mağaza veya bozdurma fiyatı teorik metal değerinden farklı olabilir. İşçilik, tasarım, marka, taşlar, ürün primi, kurumun alış-satış farkı, analiz ve eritme maliyeti ile fiyatın ölçüldüğü an sonucu etkiler. Satın alırken ödenen işçiliğin tamamı bozdurma teklifine yansımayabilir.

Damga tek başına yeterli mi?

585, 750 veya 916 işareti ürünün beyan edilen saflığını okumaya yardımcı olur; ancak tek başına görülen bir rakam bağımsız analiz yerine geçmez. Ayrıca kaplama ürün, içi boş ürün, taşlı takı ve birden fazla metal içeren tasarımlarda toplam ağırlığın tamamı aynı saflıkta altın olmayabilir. Fatura, ürün bilgisi ve güvenilir satıcı kaydı korunmalı; ciddi şüphede yetkili ayar evi veya uygun analiz hizmeti kullanılmalıdır.

Hesap yaparken dikkat edilecekler

  • Ayar ile gramı karıştırmayın: ayar saf altın oranını gösterir; gram ağırlığı göstermez.
  • Taş ve altın olmayan parçaları net altın alaşımı ağırlığından ayırın.
  • 14 ayarı hesaplarken yaygın saflık standardı olan 585 damgasını dikkate alın.
  • 24 ayar ürünlerde 995, 999 ve 999,9 değerlerinin aynı olmadığını kontrol edin.
  • Teorik metal değerini kesin bozdurma fiyatı veya yatırım getirisi olarak yorumlamayın.

Saf gram altın fiyatını ve geçmiş grafiği inceleyin

Gram altın fiyatının ons ve dolar kuru ile hesabını öğrenin

Hesapladığınız saf altın miktarını metal çeviricide değerlendirin